Jednym z uprawnień, o których przypominamy klientom, jest możliwość powrotu do nazwiska, jakie małżonek nosił przed zawarciem małżeństwa. Jest to o tyle istotne, że wiele osób nie wie o istnieniu takiego uprawnienia, czy o terminie, w jakim należy złożyć odpowiednie oświadczenie.
Przez rząd został przyjęty projekt ustawy nowelizującej Kodeks rodzinny i opiekuńczy w zakresie terminu na powrót do nazwiska po rozwodzie. Obecnie, po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, małżonkowie mają jedynie trzy miesiące na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska noszonego przed ślubem. Zgodnie z projektem ten termin zostanie znacząco wydłużony do jednego roku od uprawomocnienia się orzeczenia. Oświadczenie o powrocie do nazwiska składa się przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem.
W uzasadnieniu projektu podkreślono, że obecny trzymiesięczny termin jest terminem zawitym, co uniemożliwia jego przywrócenie, zawieszenie czy wydłużenie. Wskazano na społeczne postulaty, w tym Stowarzyszenia Urzędników Stanu Cywilnego RP, które zwracały uwagę na zbyt krótki czas na złożenie odpowiedniego oświadczenia. Może zdarzyć się, że prawomocny wyrok rozwodowy nie dotrze do Urzędu Stanu Cywilnego w wymaganym terminie. W takich sytuacjach zainteresowani zmianą nazwiska muszą korzystać z innej procedury.
Jak wskazano na wstępie, rozwiedzeni małżonkowie często nie są świadomi istnienia terminu na powrót do nazwiska przedmałżeńskiego. Czasami bardzo długo zastanawiają się, czy to zrobić ze względu na to, że pod noszonym nazwiskiem prowadzili np. działalność gospodarczą, czy znani są w środowisku naukowym albo obawiają się komplikacji związanych z tym, że dzieci będą nosiły inne od nich nazwisko. Warto zaznaczyć, że zmiana nazwiska po rozwodzie nie jest obowiązkowa, a wiele osób decyduje się pozostać przy nazwisku noszonym także przez byłego małżonka.
Przepisy nie dają podstaw do nakazania rozwiedzionemu małżonkowi zmiany nazwiska. Po rozwodzie nie można skutecznie żądać od byłego małżonka powrotu do nazwiska noszonego przez niego przed ślubem.