Zgodnie z zapisami ustawy o podatku od spadków i darowizn możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia z podatku w sytuacji, gdy nabywa się spadek lub otrzymuje się darowiznę od najbliższych członków rodziny – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma czy macochy. Konieczność uiszczenia podatku i jego ewentualna wysokość zależy od stopnia pokrewieństwa, ale wyżej wymienione osoby mogą skorzystać ze zwolnienia od podatku, niezależnie od wartości otrzymanego spadku bądź darowizny. Warunkiem niezbędnym do uzyskania takiego zwolnienia jest dokonanie zgłoszenia nabycia spadku bądź darowizny, a w przypadku darowizny środków pieniężnych niezbędne jest także, aby zostały one przekazane za pomocą przelewu bankowego.
Do tej pory, w przypadku nabycia spadku albo otrzymania darowizny od wyżej wskazanych członków najbliższej rodziny, aby skorzystać ze zwolnienia z podatku należało dokonać zgłoszenia ich nabycia w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub otrzymania darowizny. Termin ten miał charakter materialnoprawny, z uwagi na co nie było możliwości jego przywrócenia, nawet gdy podatnik nie dochował terminu nie ze swojej winy. W konsekwencji dochodziło do sytuacji, w których osoba otrzymująca spadek po swoich najbliższych nie dokonała ww. zgłoszenia z uwagi na fakt, iż np. przebywała w szpitalu, a więc bez swojej winy, ale musiała uiścić od niego bardzo wysoki podatek, co w przypadku np. odziedziczenia mieszkania bądź domu po zmarłym małżonku często stawiało spadkobiercę w bardzo trudnej sytuacji finansowej.
W dniu 7 stycznia 2026 roku weszły w życie zmiany polegające na wprowadzeniu możliwości przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku lub otrzymaniu darowizny od najbliższych członków rodziny w sytuacji, gdy podatnik uprawdopodobni, iż niedokonanie zgłoszenia nastąpiło nie z niego winy. W praktyce oznacza to, że możliwe jest przywrócenie terminu w sytuacji, gdy podatnik na przykład długotrwale przebywał w szpitalu, miał nagły wypadek czy ciężko zachorował. Aby móc przywrócić termin niezbędne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz złożenie zgłoszenia nabycia spadku na formularzu SD – Z2. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu na złożenie zgłoszenia zgodnie z nowymi zasadami będzie możliwe, jeśli nabycie spadku nastąpiło od 7 stycznia 2026 roku albo jeśli 6-miesięczny termin na zgłoszenie nabytego majątku nie upłynął do tego dnia.
Dodatkowo, dokonano zmian w zakresie określania momentu powstania obowiązku podatkowego w sprawach spadkowych – powstaje on dopiero z chwilą formalnego potwierdzenia nabycia spadku przez sąd lub notariusza, dzięki czemu spadkobiercy zyskują znacznie więcej czasu na złożenie zeznania podatkowego.