Wiele osób rozpoczynających sprawę rozwodową jest przekonanych, że skoro doszło do zdrady, czy małżonek jest alkoholikiem, wynik sprawy jest właściwie przesądzony. Z ich perspektywy sprawa wydaje się prosta. Skoro ich małżonek dopuścił się nagannego zachowania, powinien zostać uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa.
Praktyka pokazuje jednak, że takie podejście bywa mylące. W sprawach o rozwód z orzeczeniem o winie samo udowodnienie niewłaściwego zachowania często nie wystarcza. Kluczowe znaczenie ma bowiem odpowiedź na pytanie, czy dane zachowanie rzeczywiście doprowadziło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia.
Spis treści
Wina w rozwodzie nie jest formą ukarania małżonka
W sprawach rozwodowych sąd nie rozstrzyga, kto jest lepszym człowiekiem, ani nie ocenia moralności małżonków. Nie chodzi również o ukaranie strony, która dopuściła się nagannego postępowania. Zadaniem sądu jest ustalenie przyczyn rozkładu pożycia i ocena, czy określone zachowania pozostawały w związku z tym rozpadem. Nie każde naruszenie obowiązków małżeńskich będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia o winie. Istotne jest przede wszystkim to, czy konkretne działanie lub zaniechanie przyczyniło się do zerwania więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej między małżonkami. To właśnie wykazanie takiego związku najczęściej okazuje się najtrudniejszym elementem taktyki procesowej.
Zdrada nie zawsze prowadzi do przypisania wyłącznej winy
Dla wielu osób jest to jedno z największych zaskoczeń. W powszechnym przekonaniu zdrada automatycznie przesądza o wyłącznej winie niewiernego małżonka. Tymczasem sąd patrzy na sprawę znacznie szerzej. Znaczenie ma nie tylko sam fakt nawiązania relacji pozamałżeńskiej, ale również moment, w którym do niej doszło. Może się okazać, że na długo przed romansem między małżonkami nie istniała już więź uczuciowa, nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego, a ich relacja była jedynie formalna. Nie oznacza to oczywiście, że zdrada pozostaje bez znaczenia. Oznacza jedynie, że sąd zawsze będzie ustalał szerszy przebieg zdarzeń.
Sąd analizuje całe małżeństwo
Strony procesu bardzo często koncentrują się na jednym momencie, który w ich ocenie przesądził o końcu małżeństwa. Najczęściej jest to zdrada, czy wyprowadzka z domu. Tymczasem sąd cofa się zwykle dalej. Często analizuje relacje małżonków na przestrzeni wielu lat, sposób komunikowania się, wzajemne traktowanie, zaangażowanie w życie rodzinne oraz wykonywanie obowiązków wobec dzieci i rodziny.
Niejednokrotnie okazuje się, że osoba domagająca się uznania współmałżonka za wyłącznie winnego przez długi czas sama przyczyniała się do pogłębiania konfliktu. Mogło to polegać na stałym poniżaniu drugiej strony, ignorowaniu jej potrzeb, unikaniu obowiązków rodzinnych, agresji słownej czy wycofaniu się z relacji. W takich przypadkach sąd może dojść do wniosku, że za rozkład pożycia odpowiadają oboje małżonkowie.
Nie każde naganne zachowanie będzie miało znaczenie dla sprawy
W praktyce wiele osób przychodzi do kancelarii z przekonaniem, że posiada „niepodważalne” dowody świadczące o winie współmałżonka. Często są to wiadomości, zdjęcia czy relacje świadków dotyczące zachowań, które budzą moralny sprzeciw. Problem polega na tym, że nie każde niewłaściwe zachowanie jest automatycznie istotne z punktu widzenia prawa rodzinnego. Nawet jeśli określone postępowanie można ocenić negatywnie, sąd będzie badał, czy miało ono wpływ na funkcjonowanie małżeństwa i czy przyczyniło się do jego rozpadu.
Jakie dowody są najbardziej wartościowe?
Największe znaczenie mają zwykle te dowody, które pozwalają odtworzyć przebieg kryzysu małżeńskiego oraz pokazać, w jaki sposób rozwijał się konflikt między stronami. Pomocne mogą być wiadomości tekstowe i korespondencja między małżonkami, dokumentacja związana z leczeniem uzależnień, dowody potwierdzające brak udziału w utrzymaniu rodziny, materiały wskazujące na przemoc, a także zeznania osób, które przez dłuższy czas obserwowały relacje małżonków.
O wyniku sprawy często decyduje jedno pytanie
Wbrew obiegowym opiniom sprawy o rozwód z orzeczeniem o winie rzadko sprowadzają się do ustalenia, czy doszło do zdrady albo czy któryś z małżonków zachowywał się niewłaściwie. Znacznie częściej spór koncentruje się wokół tego, kiedy faktycznie nastąpił rozpad małżeństwa i jakie były jego rzeczywiste przyczyny. Należy pamiętać, że często dwie pozornie podobne sprawy mogą zakończyć się zupełnie odmiennym wyrokiem. Ważne jest zatem, aby istniejące dowody wykorzystać w odpowiedni sposób i od początku realnie ocenić sytuację klienta.