Rozprawy zdalne stały się obecnie bardzo powszechne, co niewątpliwie stanowi ułatwienie dla stron, świadków i pełnomocników. Ogranicza to koszty prowadzenia spraw sądowych ze względu na to, że nie jest konieczne ponoszenie kosztów dojazdu, a także istnieje mniejsze ryzyko wniosków o zmianę terminu z uwagi na brak możliwości dojazdu do sądu w dniu wyznaczonego posiedzenia (np. ze względu na rozprawę w innym mieście, konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem). Rozprawy zdalne odbywały się także w sprawach rozwodowych, co było zwłaszcza cenione przez małżonków mieszkających daleko od siedziby sądu. Należy bowiem pamiętać, że sądem właściwym do rozpoznania sprawy o rozwód jest zgodnie z art. 41 k.r.o. wyłącznie sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.
Zmiana obowiązująca od 14 marca 2024 roku
Tymczasem z dużym zaskoczeniem zarówno stron, jak i pełnomocników spotkała się zmiana, zgodnie z którą w sprawach rozwodowych (jest to sprawa odbywająca się przy drzwiach zamkniętych) posiedzenia nie mogą odbywać się zdalnie, chyba że jego uczestnicy będą łączyli się z sal sądowych. W art. 154 § 1 k.p.c. wskazano, że podczas posiedzenia przy drzwiach zamkniętych na sali mogą być obecni strony, interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony. Dodatkowo przewidziano, że w takich sprawach nie stosuje się przepisów o posiedzeniu zdalnym, chyba że wszyscy uczestnicy czynności przebywają w budynkach sądowych. Oznacza to, że obecnie nie jest możliwe, aby małżonkowie połączyli się z sądem ze swoich miejsc zamieszkania, czy pracy i sąd prowadził posiedzenie w sprawie rozwodowej. Takie ograniczenie uzasadnione jest koniecznością zagwarantowania, że w posiedzeniu nie będą brały udziału – chociażby biernie wysłuchując przebieg postępowania – osoby postronne.
Dla omawianej kwestii istotne znaczenie ma także art. 427 k.p.c. Wynika z niego m.in., że odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu dowodu na odległość w ramach posiedzenia zdalnego, jeżeli w istotny sposób przyspieszy to rozpoznanie sprawy lub przyczyni się znacznie do zaoszczędzenia kosztów. Możliwe zatem będzie zdalne przesłuchanie świadka.
Jeśli Państwo mają wątpliwości dotyczące zdalnego prowadzenia rozpraw, zapraszamy do kontaktu.